503 terim. Bir kelime ara veya kategoriye göre süz; karta tıklayınca açıklaması açılır.
Web sayfasının iskeletini ve içeriğini tanımlayan işaretleme dili.
Web sayfasının görünümünü (renk, boşluk, düzen) belirleyen dil.
Web sayfalarına etkileşim ve mantık kazandıran programlama dili.
Tarayıcı ile sunucunun konuştuğu istek-cevap protokolü.
Şifrelenmiş, güvenli HTTP.
İnternetteki bir kaynağın adresi.
Alan adlarını IP adreslerine çeviren internetin telefon rehberi.
İnternetteki her cihazın sayısal kimliği.
Sitenin insanların yazdığı okunabilir adı.
Sitenin dosyalarının 7/24 yayında durduğu sunucu hizmeti.
İstekleri karşılayıp cevap üreten bilgisayar/program.
Sunucudan bir şey isteyen taraf — genelde tarayıcı.
HTML/CSS/JS'i çalıştırıp sayfayı ekrana çizen program.
Kullanıcının gördüğü ve etkileşime girdiği arayüz tarafı.
Sunucuda çalışan, veriyi ve mantığı yöneten görünmez taraf.
Hem frontend hem backend yapabilen geliştirici/yaklaşım.
Uygulama kurmayı kolaylaştıran hazır yapı ve kurallar bütünü.
Belirli bir işi yapan, çağırdığında çalışan hazır kod paketi.
Kodun gerçekten çalıştığı ortam.
Google'ın yazdığı, JavaScript'i çalıştıran motor.
JavaScript'i sunucuda/terminalde çalıştıran runtime.
Tüm kodu çalıştırmadan önce başka bir dile çeviren program.
Kodu satır satır okuyup anında çalıştıran program.
Onlarca dosyayı tarayıcının anlayacağı tek pakete toplayan araç.
Kodu aynı seviyede başka bir sözdizimine çeviren araç.
Eski tarayıcıda olmayan bir özelliği taklitle ekleyen kod.
Tarayıcının sayfayı tuttuğu, JS ile değiştirilebilen ağaç yapısı.
Arayüzün her ekran boyutuna uyum sağlaması.
Sitenin engelli kullanıcılar dahil herkes tarafından kullanılabilmesi.
Sitenin arama motorlarında üst sıralarda çıkması için yapılan iyileştirmeler.
Veriyi sakladığın isimli kutu.
Değişken tanımlamanın üç yolu; modern kod let ve const kullanır.
Belirli bir işi yapan, tekrar çağrılabilen kod bloğu.
Fonksiyon yazmanın kısa söz dizimi: () => {}.
Fonksiyonun beklediği girdi (parametre) ve verilen gerçek değer (argüman).
Bir değişkene nereden erişilebileceğini belirleyen alan.
Bir fonksiyonun, tanımlandığı kapsamın değişkenlerini hatırlaması.
Bildirimlerin kapsamın tepesine çekilmiş gibi davranması.
Başka bir fonksiyona, sonra çağrılmak üzere verilen fonksiyon.
Gelecekte tamamlanacak bir işin sonucunu temsil eden nesne.
Asenkron kodu, senkron gibi okunur şekilde yazmanın yolu.
JavaScript'in tek iş parçacığında işleri sıraya koyup yöneten mekanizma.
Fonksiyonun hangi nesne bağlamında çalıştığını gösteren anahtar kelime.
JavaScript nesnelerinin özellik/metot miras aldığı zincir.
Nesne üretmek için kalıp tanımlayan yapı.
Anahtar-değer çiftlerinden oluşan veri yapısı.
Sıralı değerleri tutan liste.
Dizideki her elemanı dönüştürüp yeni bir dizi üreten metot.
Koşulu sağlayan elemanlardan yeni dizi üreten metot.
Diziyi tek bir değere indirgeyen metot.
Dizide arama ve koşul kontrolü yapan yardımcı metotlar.
Dizi/nesnedeki değerleri tek satırda değişkenlere ayırmak.
Bir dizi/nesneyi açıp kopyalayan veya birleştiren operatör.
Birden çok argümanı tek bir dizide toplayan ... söz dizimi.
Tek satırlık if-else: koşul ? doğruysa : yanlışsa.
Boolean olmayan değerlerin koşulda doğru/yanlış sayılması.
Gevşek eşitlik (tip çevirir) ve katı eşitlik (tip de aynı olmalı).
İkisi de 'yok' demek ama farklı niyetle.
Ters tırnakla yazılan, içine değişken gömülebilen metin.
Sistemler arası veri taşımak için kullanılan metin formatı.
Mevcut veriyi değiştirmek yerine kopyasını oluşturmak.
Mevcut bir nesneyi/diziyi doğrudan değiştirmek.
Bir fonksiyonun kendini çağırarak problemi çözmesi.
Metinde desen arama/eşleştirme için özel mini dil.
Hataları yakalayıp programın çökmesini önlemek.
Arayüzleri bileşenlerle kurmayı sağlayan popüler JS kütüphanesi.
Arayüzün yeniden kullanılabilir, bağımsız bir parçası.
JavaScript içinde HTML benzeri yazmanı sağlayan söz dizimi.
Bir component'e dışarıdan veri geçirme yolu.
Bir component'in zamanla değişen hafızası.
React component'lerine state ve yetenek ekleyen özel fonksiyonlar.
Component'e değişebilen bir state değeri ekleyen hook.
Render dışı yan etkileri (veri çekme, abonelik) yöneten hook.
Context'teki paylaşılan veriye doğrudan erişen hook.
Render'ı tetiklemeden değer tutan veya DOM elementine erişen hook.
Pahalı bir hesabın sonucunu önbelleğe alıp gereksiz tekrarı önler.
Bir fonksiyonun kimliğini render'lar arasında sabit tutar.
Karmaşık state mantığını tek bir reducer fonksiyonunda toplayan hook.
Tekrar eden hook mantığını paketleyen kendi hook'un.
React'in bellekte tuttuğu, gerçek DOM'un hafif kopyası.
React'in eski ve yeni sanal DOM'u karşılaştırıp farkı bulması.
Listede her elemanı benzersiz tanımlayan özel prop.
Duruma göre farklı arayüz göstermek.
Bir diziyi map ile JSX elemanlarına dönüştürmek.
Ortak state'i, onu paylaşan component'lerin ortak ata'sına taşımak.
Bir veriyi ihtiyaç duyan derin component'e props ile kat kat taşımak.
Veriyi prop zinciri olmadan ağaçta paylaşmanın React yolu.
Değeri React state'i tarafından yönetilen form elemanı.
Fazladan DOM elementi eklemeden birden çok öğeyi gruplamak.
Alt component'lerdeki hatayı yakalayıp yedek arayüz gösteren yapı.
Bir şey yüklenirken bekleme arayüzü göstermeyi yöneten React özelliği.
Sayfanın tarayıcıda JavaScript ile çizilmesi.
Sayfanın sunucuda hazır HTML olarak üretilip gönderilmesi.
Sunucudan gelen statik HTML'e tarayıcıda etkileşim eklenmesi.
React üzerine kurulu, üretime hazır full-stack framework.
Sunucuda render olan, tarayıcıya JS göndermeyen React component'i.
HTML içinde hazır küçük sınıflarla stil veren utility-first CSS framework'ü.
Her HTML elementi iç içe katmanlardan oluşan bir kutudur.
Öğeleri tek eksende kolayca hizalayıp dağıtan düzen sistemi.
İki boyutlu (satır + sütun) düzenler için ızgara sistemi.
Bir elementin normal akıştan çıkıp nasıl konumlanacağını belirler.
Üst üste binen elementlerden hangisinin önde görüneceğini belirler.
Bir elemente gölge ekleyerek derinlik hissi verir.
Uzun metin/içerik kutudan taşınca ne olacağını yönetir.
Tasarımın ekran boyutuna göre değişmesini sağlar.
Elementin belli bir durumdayken aldığı stili tanımlar.
Bir elementin parçasıymış gibi davranan, HTML'de olmayan stil öğesi.
Hangi elementlere stil uygulanacağını belirleyen ifade.
Çakışan stillerden hangisinin kazanacağını belirleyen ağırlık.
Stillerin kaynak, özgüllük ve sıraya göre çözülmesi.
Bazı stillerin çocuk elementlere otomatik geçmesi.
Yazı boyutuna göre ölçeklenen göreli birimler.
Sık kullanılan boyut birimleri.
Bir elementin nasıl yerleşeceğini belirleyen temel özellik.
Bir stil değişiminin ani değil yumuşak olmasını sağlar.
Elementi taşır, döndürür, ölçekler veya eğer.
Zaman içinde tekrarlayan/karmaşık hareketler tanımlamak.
Tekrar eden değerleri tek yerden yönetilen özel özellikler.
Bir görselin kutusuna nasıl sığacağını kontrol eder.
Köşeleri yuvarlatır.
Elementin saydamlığını ayarlar (0 görünmez, 1 tam görünür).
İki veya daha çok renk arası yumuşak geçiş.
Görsel efektler: bulanıklık, parlaklık, doygunluk.
Bir elementin en-boy oranını sabitler.
İçerik kutuya sığmadığında ne olacağını belirler.
Flex/grid öğeleri arasına boşluk koyar.
padding iç boşluk, margin dış boşluk.
Eski bir hizalama yöntemi; bir elementi sola/sağa yaslar.
Buzlu cam görünümlü modern UI stili.
Arayüzün koyu renkli tema seçeneği.
İki yazılımın birbiriyle konuşmasını sağlayan arayüz/sözleşme.
HTTP üzerinden kaynakları standart kurallarla yöneten API tarzı.
İstemcinin tam istediği veriyi tek istekte aldığı sorgu dili.
İsteğin niyetini belirten fiiller: GET, POST, PUT, PATCH, DELETE.
Sunucunun isteğe nasıl karşılık verdiğini bildiren sayısal kodlar.
Veriyle yapılan dört temel işlem: Create, Read, Update, Delete.
Bir API'nin belirli bir işlevine karşılık gelen adres.
İstemcinin gönderdiği istek ve sunucunun döndüğü cevap.
İstek/cevaba eşlik eden meta bilgiler.
URL'in sonuna eklenen ?anahtar=değer biçimindeki filtre/ayar verisi.
Kullanıcının KİM olduğunu doğrulama.
Doğrulanmış kullanıcının NEYE izinli olduğunu belirleme.
İçinde kullanıcı bilgisi taşıyan, imzalı kimlik jetonu.
Oturumu sunucuda tutup tarayıcıya küçük bir anahtar (cookie) vermek.
Şifre paylaşmadan başka bir hesapla giriş yapma standardı.
Veriyi geri döndürülemez sabit bir özete çevirme.
Veriyi anahtarla şifreleyip gerektiğinde geri açma.
İstek ile cevap arasında çalışan ara katman fonksiyonu.
Bir sitenin başka kaynaktaki API'ye erişimini yöneten güvenlik kuralı.
Belirli sürede izin verilen istek sayısını sınırlamak.
Bir olay olunca başka bir sistemin otomatik bilgilendirilmesi.
Sık kullanılan veriyi hızlı erişim için geçici saklamak.
İçeriği kullanıcıya en yakın sunucudan dağıtan ağ.
Koddan ayrı tutulan ayar/gizli değer.
Sunucu yönetmeden, sadece fonksiyon çalıştırarak backend kurmak.
Veriyi düzenli şekilde saklayan, sorgulanabilen sistem.
İlişkisel veritabanlarını sorgulamak için kullanılan dil.
Tablolar yerine esnek belge/anahtar yapısı kullanan veritabanları.
Veritabanını SQL yazmadan, kod nesneleriyle yönetmeyi sağlayan katman.
Verinin yapısını (tablolar, alanlar, tipler) tanımlayan plan.
Veritabanı yapısındaki değişiklikleri sürümleyerek uygulamak.
Bir tablodaki her satırı benzersiz tanımlayan alan.
Bir tablodaki kaydı başka tablodaki kayda bağlayan alan.
Sorguları hızlandırmak için tutulan arama yapısı.
Tablolar arası bağ: bire-bir, bire-çok, çoka-çok.
Ya hepsi ya hiçbiri çalışan işlem grubu.
Veritabanını başlangıç/test verisiyle doldurma.
Veri kaybına karşı düzenli yedek alma.
Listedeki her kayıt için ayrı ayrı sorgu atıp performansı düşürmek.
Kod değişikliklerini takip eden sürüm kontrol sistemi.
Git depolarını bulutta barındıran iş birliği platformu.
Git sürümleri takip eder; GitHub bu kodu bulutta saklar/paylaşır.
Değişikliklerin tarihli, açıklamalı anlık görüntüsü.
Ana koddan ayrılıp paralel çalışmayı sağlayan dal.
Bir daldaki değişiklikleri başka dala birleştirmek.
Değişikliklerini birleştirmeden önce incelemeye sunma.
Aynı kod satırının iki dalda farklı değişmesiyle oluşan çakışma.
Bir repoyu indirme (clone) veya kendi kopyanı çıkarma (fork).
Yerel değişiklikleri yükleme (push) / uzaktakini indirme (pull).
Git'in takip etmemesi gereken dosyaları listeleyen dosya.
JavaScript dünyasının paket marketi ve kurulum aracı.
npm'e alternatif paket yöneticileri.
Projenin kimlik kartı: bağımlılıklar ve script'ler.
İndirilen tüm paketlerin durduğu klasör.
MAJOR.MINOR.PATCH biçimindeki sürüm numaralandırması.
JavaScript'e tip güvenliği ekleyen üst küme dil.
Bir verinin şeklini tanımlayan TypeScript yapıları.
Tip güvenliğini koruyarak yeniden kullanılabilir kod yazma.
Kodda hata ve kötü desenleri otomatik bulan araç.
Kodu otomatik biçimlendiren (girinti, boşluk) araç.
Kod entegrasyonu ve dağıtımını otomatikleştirme.
Projeyi senin bilgisayarından çıkarıp internette canlıya almak.
Uygulamayı bağımlılıklarıyla birlikte taşınabilir bir kutuya paketler.
Kodun çalıştığı farklı aşamalar: geliştirme, test, canlı.
Tarayıcının yerleşik geliştirici araçları.
Bir problemi çözmek için izlenen adım adım yöntem.
Veriyi verimli saklamak ve erişmek için düzenleme biçimi.
İki temel veri yapısı: son giren ilk çıkar / ilk giren ilk çıkar.
Bir algoritmanın girdi büyüdükçe nasıl yavaşladığını ölçen gösterim.
Don't Repeat Yourself — kendini tekrar etme.
Sürdürülebilir nesne tabanlı tasarım için beş ilke.
Davranışı değiştirmeden kodu daha temiz hale getirmek.
Hızlı çözüm için sonradan bedeli ödenecek özensiz kod.
Uygulamayı Model, View, Controller olarak ayıran desen.
Tek sayfada, yeniden yüklenmeden gezilen uygulama.
Uygulama gibi davranabilen, kurulabilir web sitesi.
İçeriği ihtiyaç anına kadar yüklememek.
Kullanılmayan kodu paketten otomatik ayıklamak.
Kodu boşluk/yorum atarak küçültmek.
Hatanın kaynağını bulup düzeltme süreci.
Sıra dışı ama olası girdilerin yarattığı uç durumlar.
Aynı işlemi tekrar yapmanın sonucu değiştirmemesi.
Küçük adımlarla, sık geri bildirimle ilerleyen çalışma yöntemi.
Başka bir geliştiricinin kodunu incelemesi.
Kaynak kodu herkese açık, katkıya izin veren yazılım.
İstemci ve sunucu arasında çift yönlü, sürekli açık bağlantı.
Sürekli 'yeni var mı?' diye sormak (polling) ile olunca haber almak (push).
Sunucu onayını beklemeden arayüzü hemen güncellemek.
Bir mesajı bir gruptaki herkese aynı anda iletmek.
Kimlerin o an çevrimiçi/aktif olduğunu takip etmek.
Çok sık tetiklenen olayları seyrekleştirme teknikleri.
Eşzamanlı işlemlerin sırasına bağlı ortaya çıkan hatalar.
Tarayıcıda piksel piksel çizim yapılan HTML elementi.
Oyunu sürekli güncelleyip yeniden çizen ana döngü.
Tarayıcının çizim ritmine uyumlu döngü kurma yöntemi.
İki kare arasında geçen süre; hareketi cihaz hızından bağımsız yapar.
Klavye/fare/dokunma girdilerini oyuna aktarma.
İki nesnenin çarpışıp çarpışmadığını anlama.
Oyunun o anki durumunu tutan merkezi veri.
Saniyedeki kare sayısı (frames per second).
Büyük metin verisiyle eğitilmiş, dil üreten yapay zeka modeli.
Anthropic'in Claude modellerine kod üzerinden erişim sağlayan API.
Modelin metni işlerken kullandığı en küçük parça.
Modelin tek seferde 'görebildiği' maksimum token miktarı.
Cevabın tamamı beklenmeden, üretildikçe parça parça gelmesi.
Modele kimliğini, kurallarını ve görevini veren başlangıç talimatı.
Modelden istediğin sonucu almak için talimatı iyi tasarlamak.
Modelin gerçek aksiyonlar için senin fonksiyonlarını çağırabilmesi.
Modelin emin bir dille yanlış/uydurma bilgi vermesi.
Modeli kendi verinle besleyip ona dayanarak cevap üretmesi.
Metni, anlamını taşıyan sayı dizisine (vektöre) çevirme.
Embedding'leri saklayıp anlamca en yakınları hızlı bulan veritabanı.
React ile gerçek iOS/Android uygulaması yazmayı sağlayan framework.
React Native geliştirmeyi kolaylaştıran araç seti.
JS kodunun telefonun gerçek (native) bileşenlerine çevrilmesi.
Mobil uygulamada ekranlar arası geçişi yöneten sistem.
Telefonun donanım ve sistem özelliklerine erişim.
Uygulama kapalıyken bile kullanıcıya gönderilen bildirim.
Mağaza onayı beklemeden anında dağıtılan güncelleme.
iOS ve Android uygulamalarının yayınlandığı resmi mağazalar.
Uygulamayı bağımlılıklarıyla paketleyen taşınabilir birim.
Sunucu/altyapıyı tıklayarak değil, kodla tanımlamak.
Daha güçlü makine yerine daha ÇOK makine ekleyerek büyümek.
Gelen trafiği birden çok sunucuya dengeli dağıtan katman.
Çok sayıda container'ı otomatik yöneten sistem.
Ağır işleri arka planda, sırayla yaptıran ara katman.
Uygulamayı bağımsız, küçük servislere bölme yaklaşımı.
Sistemin içinde ne olduğunu dışarıdan anlayabilme.
Bir servisin ayakta ve sağlıklı olup olmadığını yoklayan kontrol.
Yeni sürümü kesintisiz yayınlamak için iki ortam kullanma.
Bir kodu belli süre sonra (timeout) veya düzenli aralıklarla (interval) çalıştırmak.
Benzersiz değerler için Set, anahtar-değer için (her tip anahtarla) Map.
Bir özelliğe, ara değer yoksa hata vermeden güvenle erişmek.
Yalnızca null/undefined olduğunda varsayılan değer veren operatör.
Değerleri tek tek, istendikçe üreten özel fonksiyon/protokol.
Bir değerin tipini (typeof) veya bir sınıfa ait olup olmadığını (instanceof) kontrol etmek.
Artık kullanılmayan belleği otomatik temizleyen mekanizma.
Aynı girdiye hep aynı çıktıyı veren, dış dünyayı değiştirmeyen fonksiyon.
Fonksiyon alan veya fonksiyon döndüren fonksiyon.
Tanımlanır tanımlanmaz kendini çağıran fonksiyon.
Olayların iç elemandan dışa doğru yayılması ve bunu tek dinleyiciyle yönetmek.
Kodu dosyalara bölüp aralarında paylaşmanın standart yolu.
Event loop'ta işlerin önceliklendiği iki kuyruk.
Tarayıcıda ağ isteği atmanın modern, Promise tabanlı yolu.
Devam eden bir fetch/işlemi iptal etmeye yarayan araç.
Birden çok Promise'i birlikte yönetmenin yolları.
'Şu VEYA bu' (union) ve 'şu VE bu' (intersection) tipleri.
İsimlendirilmiş sabitler kümesi tanımlayan TypeScript yapısı.
TypeScript'in üç özel tipi: kontrolü kapatan, güvenli belirsiz ve imkânsız.
Mevcut tiplerden yeni tip türeten hazır TypeScript yardımcıları.
Bir değerin tipini koşulla daraltıp güvenle kullanmak.
Bir değeri olabilecek en dar, salt-okunur tip olarak sabitlemek.
Props değişmedikçe bir component'in yeniden render'ını atlatan sarmalayıcı.
Bir ref'i, sarmalayan component'ten içteki DOM elemanına aktarmak.
Bir component'i, DOM ağacında başka bir yere render etmek.
Form değerini React'in (controlled) ya da DOM'un (uncontrolled) yönetmesi.
Acil olmayan güncellemeleri 'düşük öncelikli' işaretleyip arayüzü akıcı tutan hook.
DOM güncellendikten sonra ama tarayıcı boyamadan ÖNCE çalışan effect.
Bir component alıp onu yeteneklerle zenginleştirip yeni component döndüren fonksiyon.
Bir dosyanın istemcide mi sunucuda mı çalışacağını işaretleyen direktifler.
Genişlik/yüksekliğe padding ve border'ın dahil olup olmayacağını belirler.
Bir değeri alt/üst sınırlar arasında akıcı ölçeklendiren CSS fonksiyonları.
CSS içinde farklı birimleri karıştırarak hesap yapmak.
Stili ekran değil, kapsayıcı elemanın genişliğine göre değiştirmek.
Sınıf isimlerini dosyaya özel (yerel) yapıp çakışmayı önleyen yöntem.
Block-Element-Modifier: tutarlı CSS sınıf adlandırma yöntemi.
Bir öğeyi gizlemenin iki farklı yolu ve sonuçları.
İnternetin temel iletişim kuralları: güvenilir veri taşıma (TCP) ve adresleme (IP).
İnternet trafiğini şifreleyen ve HTTPS'i mümkün kılan güvenlik katmanı.
Saldırganın sayfaya zararlı script enjekte etmesi (Cross-Site Scripting).
Kullanıcının oturumunu kullanarak izinsiz işlem yaptırma saldırısı.
Kullanıcı girdisiyle veritabanı sorgusunu ele geçirme saldırısı.
Gelen veriyi hem kurallara uygunluk için doğrulamak hem zararlıdan arındırmak.
Kısa ömürlü erişim token'ını yeniden almak için kullanılan uzun ömürlü token.
Şifreye ek olarak ikinci bir doğrulama adımı istemek.
Sunucudan istemciye tek yönlü, sürekli veri akışı.
Büyük listeyi tek seferde değil, sayfalar/parçalar hâlinde göndermek.
Güvenilir veritabanı işlemlerinin dört garantisi.
Veriyi tekrarı önleyecek şekilde tablolara bölmek.
Veriyi parçalara bölmek (sharding) ve kopyalamak (replication).
Bellekte çalışan, çok hızlı anahtar-değer veri deposu.
Her elemanın bir sonrakini işaret ettiği zincirleme veri yapısı.
Hiyerarşik (ağaç) ve serbest bağlantılı (çizge) veri yapıları.
Anahtarı bir hesapla (hash) yere çevirerek anında erişim sağlayan yapı.
Sıralı bir listede ortadan bölerek hızlı arama.
Ağaç/çizge gezmenin iki temel yöntemi: enine (BFS) ve derine (DFS).
Sık karşılaşılan tasarım sorunlarına denenmiş, isimlendirilmiş çözümler.
Bir nesnenin ihtiyaçlarını kendisinin yaratması yerine dışarıdan vermek.
Parçaların birbirine bağımlılığı (coupling) ve kendi içindeki bütünlüğü (cohesion).
Test piramidinin üç katmanı: parça, parçalar arası ve uçtan uca.
Testte gerçek bağımlılıkların yerine geçen sahte nesneler.
Modelin cevabının ne kadar 'yaratıcı' veya 'kararlı' olacağını ayarlayan parametreler.
Modele örnek vererek (few-shot) veya hiç örnek vermeden (zero-shot) görev tarif etmek.
Hedefe ulaşmak için kendi başına araç çağırıp adım adım plan yürüten LLM sistemi.
Kötü niyetli girdiyle modelin talimatlarını ele geçirme saldırısı.
Tarayıcıda anahtar-değer olarak veri saklamanın iki yolu.
Sayfanın arka planında çalışan, ağ isteklerini yakalayabilen script.
Ağır hesabı arka planda yapıp arayüzü dondurmamak için ayrı iş parçacığı.
Tarayıcıda neredeyse native hızda çalışan, derlenmiş düşük seviye format.
Google'ın kullanıcı deneyimini ölçen üç temel performans metriği.
Tarayıcının layout'u yeniden hesaplaması (reflow) ve yeniden boyaması (repaint).
Kodu parçalara bölüp sadece gerekeni, gerektiğinde yüklemek.
Tarayıcıya kaynakları erkenden veya boş zamanda indirmesini söylemek.
Aynı görselin farklı ekranlara uygun boyutunu sunmak.
İçeriği anlamına uygun etiketlerle işaretlemek (div yığını yerine).
Erişilebilirliği artırmak için elemanlara rol ve durum bilgisi ekleyen öznitelikler.
Uygulamayı çoklu dile hazırlamak (i18n) ve belli bir dile/bölgeye uyarlamak (l10n).
Bir elemanın görünür alana girip çıkışını verimli izleyen API.
Bir elemanın boyut değişimini izleyen API.
DOM ağacındaki değişiklikleri (eklenen/silinen node) izleyen API.
Sayfayı yenilemeden tarayıcı adresini ve geçmişini yönetmek.
URL'deki query string'i (?a=1&b=2) kolayca okuyup yazmak.
İkili (binary) veriyi (dosya, görsel) temsil eden nesneler.
Bir nesnenin yüzeysel mi yoksa derin mi kopyalandığı.
Tarih, sayı ve para birimini dile/bölgeye göre biçimlendiren yerleşik API.
Yarım kalan değişiklikleri commit etmeden geçici olarak bir kenara koymak.
Bir dalın commit'lerini başka bir dalın ucuna taşıyarak geçmişi düzleştirmek.
Başka bir daldaki tek bir commit'i seçip mevcut dala uygulamak.
Geçmişi geri saran (reset) ile geri alan yeni commit ekleyen (revert) arasındaki fark.
Şu an nerede olduğunu gösteren işaretçi (HEAD) ve dal ucunda olmama durumu.
Birden çok commit'i tek, temiz bir commit'te birleştirmek.
Commit mesajları için standart, makinece okunabilir biçim.
Uzak daldaki geçmişi yerel geçmişinle zorla değiştirmek.
Çok hızlı geliştirme sunucusu sunan modern build aracı.
Uzun yıllar standart olmuş, güçlü ve yapılandırılabilir bundler.
Go/Rust ile yazılmış, JS araçlarından kat kat hızlı derleyiciler.
Küçültülmüş üretim kodunu okunur kaynak koda geri eşleyen dosya.
Sayfayı yenilemeden, değişen modülü anında yerine koymak.
Birden çok proje/paketi tek bir git deposunda yönetmek.
Git olaylarında (commit, push) otomatik komut çalıştırmak.
Component'leri uygulamadan izole geliştirip belgeleyen araç.
Container'ları otomatik dağıtan, ölçekleyen ve yöneten orkestrasyon sistemi.
İstekleri karşılayıp arkadaki sunuculara yönlendiren ara katman.
Tüm API isteklerinin geçtiği tek giriş noktası.
Logları düz metin yerine makinece işlenebilir (JSON) biçimde tutmak.
Bir isteğin birçok servis arasındaki yolculuğunu uçtan uca izlemek.
Hizmet kalitesini ölçen ve taahhüt eden üç kavram.
Üretimdeki ciddi arıza (incident) ve sonrasında yapılan suçsuz analiz (postmortem).
Yüke göre sunucu/kopya sayısını otomatik artırıp azaltmak.
Bir özelliği kod dağıtmadan açıp kapatmayı sağlayan anahtar.
API anahtarı, şifre gibi gizli değerleri güvenli yönetmek.
Belirli zamanlarda otomatik çalışan zamanlanmış görev.
Servisler arası hızlı, sözleşmeye dayalı iletişim protokolü.
Tarayıcılar arası doğrudan (peer-to-peer) ses/görüntü/veri iletişimi.
Bileşenlerin doğrudan çağrı yerine 'olaylar' üzerinden haberleşmesi.
Verinin hemen değil, kısa süre sonra tüm kopyalarda tutarlı hale gelmesi.
Sürekli hata veren bir servise istek atmayı geçici olarak kesen koruma.
Başarısız isteği tekrar denemek ve denemeler arasını giderek açmak.
Ağır işi isteği bekletmeden arka planda yapan süreç.
Her istemci türü için ona özel, ince bir backend katmanı.
Çok işi dönüşümlü yürütmek (concurrency) ile aynı anda yürütmek (parallelism).
Çalışan programın izole örneği (process) ve onun içindeki iş parçacığı (thread).
İki işin birbirini sonsuza dek beklemesi (deadlock) ve kaynağı kilitleme aracı (mutex).
Alt problemlerin sonucunu saklayıp tekrar hesaplamayı önleyen çözüm tekniği.
Sistemin sınırlı sayıda durum ve aralarındaki geçişlerle modellenmesi.
Okunur/bakımı kolay kod ile gizli bir soruna işaret eden kötü kalıplar.
Yazılımı, iş alanının (domain) dili ve kuralları etrafında tasarlamak.
Okuma/yazmayı ayırmak (CQRS) ve durumu olaylar dizisi olarak saklamak (Event Sourcing).
Uygulama genelindeki paylaşılan state'i düzenli yönetmek için kütüphaneler.
Sunucu verisini önbellekleme, yenileme ve senkronize etme kütüphaneleri.
Bir component'in dışarıya, ref üzerinden özel metotlar açmasını sağlayan hook.
Bir değerin 'gecikmeli' sürümünü kullanarak ağır render'ları erteleyen hook.
Bir elemanı, İÇERDİĞİ şeye göre seçen 'ebeveyn seçici'.
Kaydırmayı belirli noktalara 'yapışacak' şekilde hizalamak.
Stil kurallarını öncelik katmanlarına ayırarak özgüllük savaşlarını önlemek.
Sağ/sol yerine yazma yönüne göre çalışan (start/end) CSS özellikleri.
Çentik, köşe ve sistem çubuklarının içeriği kapatmadığı güvenli ekran alanı.
Bir bağlantının uygulamayı açıp doğrudan belirli bir ekrana götürmesi.
Uygulama açılırken ilk anda görünen marka/yükleme ekranı.
Kamera, konum, bildirim gibi hassas özellikler için kullanıcıdan izin almak.
Metni, modelin işlediği birimlere (token) bölen bileşen.
Anlama göre arama yapıp sonuçları alaka düzeyine göre yeniden sıralamak.
Model çıktısını sınırlayan koruma kuralları (guardrails) ve kaliteyi ölçen testler (eval).
Sadece metni değil; görsel, ses gibi farklı veri türlerini de işleyebilen model.
Node.js üzerinde HTTP sunucusu ve API yazmayı kolaylaştıran minimal kütüphane.
Bir makinedeki bir uygulamayı adresleyen numara (örn. 3001).
Kod her değiştiğinde Node sunucusunu otomatik yeniden başlatan geliştirme aracı.
URL'nin içine gömülen değişken kısım (örn. `/todos/:id`).
Extract-Transform-Load: veriyi al, temizle/dönüştür, hedefe yükle.
Veriyi kaynaktan hedefe taşıyan, adımları otomatik çalışan akış (data pipeline).
Virgülle ayrılmış değerler — satır/sütunlu veriyi tutan basit metin formatı.
Analiz için tasarlanmış, büyük hacimli veriyi sorgulamaya elverişli merkezi depo.
Veriyi toplu (batch) mu yoksa geldikçe anlık (stream) mı işliyorsun?
Ham veriyi analize hazır hale getirme: eksik, tekrar ve tutarsızlıkları giderme.
İstemcinin korumalı kaynaklara erişmesini sağlayan kısa ömürlü kimlik doğrulama jetonu.
Süresi dolan Access Token'ı yenilemek için kullanılan uzun ömürlü jeton.
Rol Tabanlı Erişim Kontrolü: yetkileri doğrudan kullanıcılara değil, rollere atayarak yönetme sistemi.
Deneme-yanılma yöntemiyle şifre veya gizli anahtarları ele geçirmeye çalışan saldırı türü.
Yayıncı ve dinleyicileri gevşek şekilde birbirine bağlayan mesajlaşma deseni.
Node.js için Redis tabanlı, yüksek performanslı ve güvenilir iş kuyruğu kütüphanesi.
Belirli zaman aralıklarında veya saatlerde otomatik olarak çalışan zamanlanmış görev.
Başarısız olan isteklerin yeniden deneme sürelerini katlayarak artıran hata kurtarma stratejisi.
Defalarca denenmesine rağmen işlenemeyen hatalı mesajların/işlerin toplandığı özel kuyruk.
Veritabanındaki veri değiştiğinde, önbellekteki (cache) eski veriyi temizleme veya güncelleme süreci.
TypeScript kullanarak frontend ve backend arasında uçtan uca tip güvenliği sağlayan RPC framework'ü.
İlişkili verileri çekerken gereksiz yere çok sayıda SQL sorgusu atılmasına yol açan performans sorunu.
GraphQL ve benzeri sistemlerde N+1 sorgu problemini batching ve caching ile çözen yardımcı kütüphane.
API'den gereğinden fazla veri çekilmesi (over-fetching) veya yetersiz kalıp ek istekler atılması (under-fetching).
Uzak sunucudaki bir fonksiyonu, yerel bir fonksiyonmuş gibi doğrudan çağırma protokolü.
GraphQL şemasındaki belirli bir alan (field) için veriyi getiren fonksiyon.
GraphQL API'sinin sunabileceği tüm veri tiplerini ve ilişkilerini tanımlayan tip sözleşmesi.
Programlama dilinin değişken tiplerini sıkı kontrol ederek hataları derleme aşamasında yakalama yeteneği.
Komutları yazıp işletim sistemiyle konuştuğun metin tabanlı arayüz.
Bir dosyayı kimin okuyabileceğini, yazabileceğini, çalıştırabileceğini belirleyen kurallar.
Uzaktaki bir sunucuya şifreli, güvenli şekilde bağlanma protokolü.
Sisteme yazılım kurmayı, güncellemeyi ve kaldırmayı yöneten araç.
Linux'ta arka plan servislerini başlatan, izleyen ve yöneten sistem.
Bir uygulama imajının nasıl kurulacağını adım adım tarif eden dosya.
Uygulamanın paketlenmiş, taşınabilir bir kalıbı — katmanlardan oluşur.
Container silinse bile verinin kalıcı durduğu depolama alanı.
Birden çok container'ı tek bir dosyayla tanımlayıp birlikte çalıştırmak.
Build araçlarını son imaja taşımadan, küçük ve güvenli imaj üretme tekniği.
Her push'ta test/build/deploy adımlarını otomatik çalıştıran CI/CD aracı.
Kubernetes'te çalıştırılan en küçük birim — bir veya birkaç container.
Pod'ların kaç kopya çalışacağını ve onlara nasıl erişileceğini tanımlar.
Kümeye dışarıdan gelen HTTP trafiğini doğru servise yönlendiren katman.
Ayarları ve gizli bilgileri koddan ayırıp container'a dışarıdan veren nesneler.
Yüke göre pod sayısını otomatik artırıp azaltan Kubernetes mekanizması.
Bulut altyapısını kodla (declarative) tanımlayıp kuran en yaygın IaC aracı.
Terraform'un yönettiği kaynakların güncel halini tutan kayıt dosyası.
Satırları gruplamadan, her satır için bir 'pencere' üzerinden hesap yapan SQL özelliği.
Bir merkezi 'fact' tablosu etrafına 'dimension' tablolarını dizen veri ambarı modeli.
Büyük bir tabloyu (örn. tarihe göre) parçalara bölerek sorguyu hızlandırma.
Veri ambarındaki dönüşümleri SQL ile, yazılım disipliniyle yöneten araç.
Adımların bağımlılık sırasını gösteren, döngüsüz iş akışı grafiği.
Bir pipeline'ı geçmiş tarihler için geriye dönük çalıştırıp eksik veriyi doldurma.
Olayları (event) sürekli akış halinde taşıyan dağıtık mesaj/log platformu.
Olayların konuya göre ayrıldığı kanal (topic) ve onu bölen paralel parçalar (partition).
Bir topic'i aralarında bölüşerek paralel tüketen consumer'lar grubu.
Bir olayın tam olarak bir kez işlenmesini garanti etme — ne kayıp ne tekrar.
Uzun bir belgeyi, aranabilir ve modele sığacak küçük parçalara bölmek.
Veriyi güvenilir biçimde toplayan, taşıyan ve kullanılabilir hale getiren altyapı disiplini.
Veriden tahmin ve içgörü üretmek için istatistik ve makine öğrenmesi kullanan disiplin.
Geçmiş veriyi sorgulayıp rapor ve dashboard ile 'ne oldu' sorusunu yanıtlama.
Aynı veriyle çalışan üç rolün farkı: altyapı, tahmin ve raporlama.
Python'da tablo verisini (satır/sütun) işlemenin standart kütüphanesi.
Kod, çıktı ve notları aynı belgede, hücre hücre çalıştıran interaktif ortam.
Modellemeden önce veriyi tanımak için yapılan özet, dağılım ve ilişki incelemesi.
Modelin girdisi olan sütun (feature) ve daha iyi feature'lar türetme sanatı.
Kural yazmadan, örneklerden öğrenerek tahmin yapan sistemler.
Sayı tahmin etmek (regresyon) ile kategori tahmin etmek (sınıflandırma) arasındaki fark.
Veriyi eğitim ve test diye ayırıp modeli görmediği veride sınamak.
Modelin veriyi ezberlemesi (overfit) ya da örüntüyü hiç yakalayamaması (underfit).
İki değişkenin birlikte artıp azalma eğilimi (-1 ile +1 arası).
Diğerlerinden çarpıcı şekilde sapan, dikkat isteyen veri noktası.
Farklı birimlerdeki sütunları benzer aralığa getirme.
Veriyi grafiklere dökerek örüntüyü gözle görülür kılma.
Metrik toplayan (Prometheus) ve onları görselleştiren (Grafana) gözlem ikilisi.
Bir metrik eşiği aşınca otomatik bildirim gönderme.
Web sayfalarından programatik olarak veri çekme.
Sitenin hangi sayfaların taranabileceğini bildirdiği kurallar ve nazik tarama ilkeleri.
Ham veriyi hafifçe düzelten ara katman (staging) ile iş için hazır son tablo (mart).
Tüm tabloyu baştan değil, yalnızca yeni/değişen satırları işleme.
Sınıflandırma modelinin doğru/yanlış tahminlerini tablo halinde gösteren araç.
Sınıflandırmada iki temel başarı ölçütü: isabet (precision) ve yakalama (recall).
Veriyi katlara bölüp modeli birden çok kez test ederek daha güvenilir ölçme.
Zamana göre sıralı ölçümlerden oluşan, sırası anlamlı veri.
Zaman serisindeki uzun vadeli yön (trend) ve düzenli tekrar (mevsimsellik).
Modelden serbest metin yerine sabit şemalı (JSON) çıktı almak.
Asistanın geçmiş mesajları hatırlaması için bağlamı yönetme.
Zararlı/uygunsuz içeriği sınıflandırıp filtreleme veya işaretleme.
Kritik kararlarda otomasyonun son sözü insana bırakması.
Teknik olmayan ama kariyeri belirleyen insani/iş becerileri.
Anlaşmazlıkları kişiselleştirmeden, soruna odaklanarak çözme becerisi.
Kodu değil fikri değerlendiren, öğreten ve saygılı inceleme alışkanlığı.
Davranışa odaklı, somut ve karşıdakini büyüten geri bildirim verme/alma.
Tasarım sisteminin temel yapı taşlarını (renk, font, boşluk) tutan değişkenler.
Özel bir dosyaya yalnızca belirli bir süre için erişim veya yükleme izni veren şifreli bağlantı.
Aynı kritik isteğin (örn. ödeme) ağ hataları yüzünden tekrarlansa bile yalnızca bir kez işlenmesini sağlayan benzersiz anahtar.
Sistem güvenilirliğini yazılım mühendisliğiyle yönetme disiplini ve başarı metrikleri.
Verinin kaynağından son rapor tablosuna kadar geçirdiği tüm dönüşüm yolculuğunun haritası.
AI ajanın bir hedefe ulaşana kadar sürekli gözlem yapıp karar verdiği çalışma döngüsü.
AI sistemlerinin kalitesini veri setleriyle ölçme ve yeni değişikliklerin eskiyi bozmasını engelleme.